Waarom verschijnen er plotseling advertenties op uw telefoon?
Wanneer uw telefoon zonder duidelijke aanleiding reclames begint te tonen, kan dit wijzen op de aanwezigheid van adware. Dit is een type kwaadaardige software dat zich vaak verstopt in gratis apps van buiten de officiële app stores. Adware maakt gebruik van technieken zoals clickjacking, waarbij een gebruiker onbedoeld op een verborgen knop of link klikt, of misbruik van machtigingen die u eerder aan een app hebt gegeven. Het probleem kan ook ontstaan na het installeren van een app die zich voordoet als een nuttig hulpmiddel, maar in werkelijkheid advertenties op de voorgrond plaatst.
Het is belangrijk om te begrijpen dat deze advertenties niet zomaar verschijnen. Ze worden getriggerd door achtergrondprocessen die continu proberen om inkomsten te genereren voor de maker van de adware. Hierbij wordt vaak gebruik gemaakt van de toestemming om over andere apps te tekenen, een functie die oorspronkelijk bedoeld is voor bijvoorbeeld chatbubbles of notificatieballonnen. Zodra een app deze machtiging heeft, kan deze advertenties recht voor uw neus tonen wanneer u andere apps gebruikt of zelfs wanneer u uw telefoon niet actief gebruikt.
De eerste stap om het probleem op te lossen is het identificeren van de boosdoener. Vaak is dit een app die u recent hebt geïnstalleerd, of een app die u niet zelf hebt gedownload, maar die via een andere installatie is meegekomen. Let op apps met generieke namen of apps die weinig beoordelingen hebben in de Play Store. Ook apps die veel machtigingen vragen voor simpele functies kunnen verdacht zijn.
Stap voor stap: adware verwijderen via de app-instellingen
De eenvoudigste en meest directe methode om vervelende reclames te stoppen, is door de verantwoordelijke app op te sporen en te verwijderen. Dit doet u als volgt. Open de Instellingen-app op uw Android-telefoon. Navigeer naar Apps en vervolgens naar Alle apps weergeven. Kijk hier naar de lijst met geïnstalleerde applicaties. Let speciaal op de kolom die aangeeft wanneer een app voor het laatst is gebruikt, vaak genaamd Laatst gebruikt of Actief. Tik op een app die u niet herkent of die onlangs actief is geweest terwijl u zelf niets deed. Als het een app betreft die u niet nodig hebt, kiest u Verwijderen of Uitschakelen. Bij sommige toestellen moet u eerst op de app tikken en dan op de optie Verwijderen drukken. Als het niet mogelijk is om de app te verwijderen omdat het een systeemapp is, kunt u deze uitschakelen zodat deze niet meer actief kan worden.
Het is aan te raden om ook apps te verwijderen die u niet meer gebruikt, want die kunnen alsnog adware bevatten die op de achtergrond draait. Controleer ook of er apps zijn die u niet zelf hebt geïnstalleerd, zoals bloatware van de fabrikant. Hoewel het lastig kan zijn deze te verwijderen, kunt u ze uitschakelen via dezelfde app-instellingen.
Een handige lijst met stappen om het verwijderingsproces te versnellen:
Als u na het verwijderen van een app nog steeds reclames ziet, herhaal dan het proces voor andere apps. Soms zijn er meerdere apps besmet. Wees grondig en kijk naar alle apps die u de afgelopen dagen hebt geïnstalleerd.
Machtigingen intrekken: een preventieve aanpak
Naast het verwijderen van de app zelf, is het essentieel om de machtigingen die adware misbruikt, in te perken. Dit voorkomt dat nieuwe apps op dezelfde manier te werk kunnen gaan. Ga naar Instellingen, dan naar Privacy of Machtigingenbeheer (de exacte benaming kan per toestel verschillen). Zoek naar de optie Over andere apps tekenen of Toestemming voor overlays. U ziet hier een lijst met apps die toestemming hebben om over andere apps te tekenen. Zet deze machtiging uit voor elke app die u niet vertrouwt of die er geen duidelijke functie voor heeft, zoals een klavier-app of een notificatie-app.
Ook andere machtigingen, zoals Toegang tot meldingen en Toegang tot gebruikersgegevens, kunnen door adware worden gebruikt. Het is verstandig om voor elke app kritisch te kijken of deze machtiging echt nodig is. Bijvoorbeeld: een zaklamp-app hoeft geen toegang tot uw contacten of locatie te hebben. Als u twijfelt, schakel de machtiging dan uit. U kunt deze later altijd weer inschakelen als de app niet meer naar behoren werkt.
Hier is een tabel die aangeeft welke machtigingen vaak worden misbruikt door adware en wat u eraan kunt doen:
| Machtiging | Wat het doet | Actie |
|---|---|---|
| Over andere apps tekenen | Staat toe dat de app altijd bovenaan andere apps wordt weergegeven | Uitschakelen voor alle verdachte apps |
| Toegang tot meldingen | Kan meldingen lezen en mogelijk eigen notificaties tonen | Alleen inschakelen voor apps die meldingen nodig hebben (bv. WhatsApp) |
| Locatie | Achtergrond locatie kan worden gebruikt om gerichte advertenties te sturen | Uitschakelen voor apps die geen locatie nodig hebben |
| Opslag | Kan bestanden op uw toestel lezen of schrijven | Beperk tot apps die bestanden nodig hebben, zoals een galerij-app |
| Telefoon | Kan telefoonidentiteit en oproeplogboeken uitlezen | Uitschakelen voor onbekende apps |
Het intrekken van deze machtigingen is een effectieve manier om te voorkomen dat adware opnieuw de kans krijgt om advertenties te tonen. Zelfs als u de app niet verwijdert, wordt de schade beperkt.
Antivirus inschakelen voor een grondige scan
Als u niet zeker weet of u alle adware hebt verwijderd, of als u vermoedt dat er malware op de achtergrond draait die zich verbergt, is het installeren van een betrouwbare antivirus-app een verstandige keuze. Er zijn meerdere goede opties beschikbaar, zoals Malwarebytes of Bitdefender. Deze tools kunnen uw telefoon scannen op schadelijke software, waaronder adware, en deze verwijderen. Volg na installatie de instructies om een volledige scan uit te voeren. Vaak wordt ook real-time bescherming geboden, die nieuwe bedreigingen blokkeert voordat ze schade kunnen aanrichten. Een antivirus-app is geen wondermiddel, maar het is een extra laag van beveiliging die helpt om problemen te voorkomen. U kunt hier meer lezen over wat adware precies is en hoe het werkt.
Het is aan te raden om een antivirus-app te kiezen uit de officiële app store en niet zomaar een onbekende app te installeren. Let op de beoordelingen en de ontwikkelaar. Een goede antivirus-app vraagt weinig machtigingen en werkt op de achtergrond zonder batterij te veel te belasten. Als de scan klaar is, krijgt u een overzicht van gevonden bedreigingen. Volg dan de aanwijzingen om deze te verwijderen of in quarantaine te plaatsen.
Voorkomen is beter dan genezen
Om te voorkomen dat u opnieuw met adware te maken krijgt, is het belangrijk om voorzichtig te zijn met het installeren van apps. Download alleen apps uit de Google Play Store of een andere vertrouwde bron. Lees altijd de recenies van andere gebruikers, vooral de negatieve recensies. Als een app meldingen toont over reclames op het lockscreen of pop-ups, is het een alarmsignaal. Wees ook voorzichtig met het klikken op links in sms-berichten of ongebruikelijke notificaties. Deze kunnen leiden naar phishing-sites of het downloaden van adware activeren. Het is ook verstandig om de machtigingen van elke app te controleren voordat u deze installeert. Vraagt een wekker-app toegang tot uw camera? Dan is dat verdacht.
Een andere goede gewoonte is om uw telefoon regelmatig bij te werken naar de nieuwste Android-versie. Updates bevatten vaak beveiligingspatches die bekende kwetsbaarheden verhelpen die adware kan misbruiken. Als u een app niet meer gebruikt, verwijder deze dan. Zo houdt u uw telefoon overzichtelijk en veilig. Tot slot is het aan te raden om een back-up van uw gegevens te maken, zodat u bij een ernstige infectie uw telefoon kunt resetten zonder belangrijke bestanden te verliezen. Voor meer informatie over het verwijderen van apps, kunt u de officiële Google-ondersteuningspagina raadplegen.
Wanneer resetten de enige optie is
Soms is de adware zo diep in het systeem geworteld dat normale verwijdering niet werkt. In dat geval kan een fabrieksreset de enige oplossing zijn. Hiermee wist u alle gegevens en instellingen en wordt het toestel teruggezet naar de staat waarin het uit de doos kwam. Zorg ervoor dat u eerst een back-up maakt van uw fotos, documenten en contacten, want alles wordt gewist. Ga naar Instellingen, dan naar Systeem of Algemeen beheer en kies Opnieuw instellen of Fabrieksdata resetten. Volg de stappen op het scherm. Na de reset kunt u uw telefoon instellen alsof deze nieuw is. Download alleen apps die u écht nodig hebt en wees extra kritisch bij het verlenen van machtigingen.
Een fabrieksreset is drastisch, maar effectief. Het zorgt ervoor dat eventuele achtergebleven adware volledig wordt verwijderd. Houd er rekening mee dat u na de reset mogelijk apps van uw account opnieuw moet downloaden, en dat sommige instellingen zoals wifi-wachtwoorden verloren gaan. Het is daarom een laatste redmiddel, maar het is een garantie dat uw telefoon weer schoon is.
Referenties
Techtudo. (2020). Hoe verwijder je advertenties van je telefoon en verwijder je adware. Geraadpleegd van https://www.techtudo.com.br/listas/2020/08/como-tirar-anuncio-que-aparece-na-tela-do-celular-e-se-livrar-de-adwares.ghtml
Malwarebytes. (z.d.). Wat is adware en hoe verwijder je het. Geraadpleegd van https://www.malwarebytes.com/what-is-adware
Google Support. (z.d.). Apps verwijderen op je Android-apparaat. Geraadpleegd van https://support.google.com/android/answer/10283456
