Lesplan sjabloon: eenvoudig model voor elke les

Wat is een lesplansjabloon en waarom is het onmisbaar?

Een lesplansjabloon is een gestandaardiseerd document dat leraren helpt om hun lessen op een gestructureerde manier voor te bereiden. Het biedt een overzicht van alle onderdelen die nodig zijn om een effectieve les te geven, van de identificatie van de school tot de evaluatie van de leerlingen. In de onderwijspraktijk, vooral in landen als Brazilië waar de Base Nacional Comum Curricular (BNCC) richting geeft aan het onderwijs, is een goed lesplan essentieel om leerdoelen te bereiken en de voortgang van studenten te volgen. Dit sjabloon zorgt ervoor dat geen enkel belangrijk onderdeel wordt overgeslagen en dat de leslogisch is opgebouwd. Of u nu een beginnende leraar bent of jarenlange ervaring heeft, een lesplansjabloon biedt houvast en bespaart tijd. Het dwingt u om na te denken over de didactische aanpak, de benodigde materialen en de manier waarop u de les wilt evalueren. In dit artikel bespreken we een eenvoudig maar compleet model dat u voor elke les kunt gebruiken, met aandacht voor de essentiële onderdelen zoals identificatie, inhoud, doelstellingen, methodologie en evaluatie.

De negen essentiële onderdelen van een lesplan

Een standaard lesplansjabloon bevat negen verplichte onderdelen die samen een volledig beeld geven van de les. Deze onderdelen zijn afkomstig uit verschillende bronnen, waaronder het model van de Universiteit van Mato Grosso do Sul en de richtlijnen van de BNCC. Hieronder vindt u een overzicht van deze onderdelen, gevolgd door een tabel met voorbeelden van hoe u ze kunt invullen.

• Identificatie: School, leraar, vak, klas, datum en duur van de les.
• Inhoud: Het specifieke onderwerp dat wordt behandeld, met 4 tot 8 deelonderwerpen en een korte samenvatting die aansluit bij voorkennis.
• Doelstellingen: Leerdoelen die beginnen met een actiewoord (zoals identificeren, begrijpen, analyseren) en gericht zijn op wat de leerling na de les kan.
• Methodologie: De theoretische en praktische aanpak, inclusief de didactische strategieën.
• Ontwikkeling: Stapsgewijze beschrijving van de activiteiten tijdens de les.
• Materialen en ruimtes: Lijst van benodigde hulpmiddelen (boeken, digibord, werkbladen) en de locatie (klaslokaal, laboratorium).
• Evaluatie: Instrumenten (toetsen, projecten) en criteria om zowel leerlingprestaties als de effectiviteit van de les te beoordelen.
• Referenties: Bronnen die in het plan zijn gebruikt, alfabetisch gerangschikt op auteur.
• Reflecties: Ruimte voor de leraar om na de les notities te maken over wat goed ging en wat verbeterd kan worden.

Deze onderdelen vormen samen een robuust raamwerk dat u kunt aanpassen aan uw eigen onderwijspraktijk. Het is belangrijk om elk onderdeel zorgvuldig in te vullen, want een goed doordacht lesplan verhoogt de kans op een succesvolle les. In de tabel hieronder ziet u een voorbeeld van hoe u de onderdelen kunt invullen voor een geschiedenisles over de Tweede Wereldoorlog.

Met deze tabel kunt u direct zien hoe u elk onderdeel concreet maakt. Het is raadzaam om het sjabloon digitaal te bewaren, zodat u het eenvoudig kunt aanpassen voor verschillende lessen.

Doelstellingen formuleren volgens de BNCC

In het Braziliaanse onderwijssysteem, en ook in veel andere landen, is het essentieel dat doelstellingen beginnen met een actiewoord. Dit zorgt ervoor dat ze meetbaar en observeerbaar zijn. Voorbeelden van zulke werkwoorden zijn: identificeren, begrijpen, analyseren, evalueren, creëren. Daarnaast moeten de doelstellingen aansluiten bij de leeruitkomsten van de student, niet alleen bij wat de leraar wil doen. De BNCC schrijft voor dat elk lesplan ook de volgende elementen moet bevatten: kennisgebied, thematische eenheid, kennisobject, vaardigheid, methoden, hulpbronnen en beoordeling. Dit klinkt misschien complex, maar het komt erop neer dat u de les plaatst in het bredere curriculum. Door de doelstellingen te koppelen aan specifieke vaardigheden uit de BNCC, zorgt u voor een samenhangend onderwijsprogramma. Een voorbeeld: in een les over het ontstaan van de Europese Unie kan een doelstelling zijn: "De leerling analyseert de economische en politieke motieven voor de oprichting van de EU." Dit sluit aan bij de vaardigheid "historisch denken" uit het curriculum.

Methodologie en ontwikkeling van de les

De methodologie beschrijft hoe u de inhoud gaat onderwijzen. Dit kan variëren van een traditioneel hoorcollege tot een projectgebaseerde aanpak. Het is belangrijk om een heldere keuze te maken en deze te onderbouwen met theoretische of praktische argumenten. In de ontwikkelingsfase werkt u dit uit in stappen. Een goede les heeft een duidelijke opbouw: een introductie waarin de voorkennis wordt geactiveerd, een kern met de nieuwe leerstof, en een afsluiting waarin de stof wordt samengevat of geoefend. Gebruik actieve werkvormen om de betrokkenheid te vergroten, zoals denken-delen-uitwisselen, rollenspellen of mini-debatten. Vergeet niet om differentiatie toe te passen: zorg dat zowel snelle als langzame leerlingen aan bod komen. In het sjabloon noteert u per stap de tijdsduur en de activiteit van zowel de leraar als de leerling.

Evaluatie en reflectie

Evaluatie is meer dan alleen een toets aan het einde van de les. Het omvat formatieve evaluatie tijdens de les (observaties, vragen) en summatieve evaluatie achteraf (quiz, project). In het lesplan geeft u aan welke instrumenten u gebruikt en wat de criteria zijn. Bijvoorbeeld: de leerling kan na de les ten minste drie oorzaken van een historische gebeurtenis noemen. Ook is het verstandig om te evalueren of de les zelf effectief was. Dit doet u in het reflectieonderdeel: wat ging goed, wat kan beter, waren de materialen geschikt, was de tijdsindeling realistisch? Deze reflectie helpt u bij het verbeteren van toekomstige lessen. Veel leraren vinden het handig om dit direct na de les te noteren, terwijl het nog vers in het geheugen zit.

Gratis aanpasbare sjablonen voor uw eigen lesplannen

Het zelf maken van een lesplansjabloon kost tijd, maar gelukkig zijn er online veel gratis en aanpasbare sjablonen beschikbaar. Platforms zoals Canva en Microsoft bieden gebruiksvriendelijke templates die u eenvoudig kunt downloaden en bewerken. Op Canva vindt u een breed scala aan sjablonen met professionele vormgeving, zodat uw lesplan er niet alleen functioneel maar ook aantrekkelijk uitziet. Ook Microsoft biedt via hun Office-sjablonen verschillende opties die u direct kunt invullen in Word of Excel. Let op: de links verwijzen naar Braziliaanse portals, omdat de onderwijsterminologie en de structuur daar het best aansluiten bij het model dat we in dit artikel behandelen. U kunt deze sjablonen eenvoudig aanpassen aan uw eigen taal (Nederlands) en onderwijssysteem. Door gebruik te maken van een bestaand sjabloon bespaart u tijd en voorkomt u dat u belangrijke onderdelen vergeet.

Referenties

Bronnen die zijn geraadpleegd voor dit artikel en die ook als referentie in uw eigen lesplan kunnen worden opgenomen:

Universidade Federal de Mato Grosso do Sul. MODELO-DE-PLANO-DE-ULA.doc. Beschikbaar op: https://cpan.ufms.br/files/2015/02/MODELO-DE-PLANO-DE-ULA.doc
Instituto Federal Catarinense – Campus Concórdia. MODELO DE PLANO DE AULA. Beschikbaar op: https://ceee.concordia.ifc.edu.br/wp-content/uploads/sites/8/2016/10/4-modelo_de_plano_de_aula_.doc
Toda Matéria. Plano de Aula (como fazer, modelo e exemplos). Beschikbaar op: https://www.todamateria.com.br/plano-de-aula/
Educação e Transformação. Modelo de plano de aula. Beschikbaar op: https://www.educacaoetransformacao.com.br/plano-de-aula/
Microsoft Create. Modelos de planos de aula. Beschikbaar op: https://create.microsoft.com/pt-br/templates/planos-de-aula
Canva. Modelos de plano de aula. Beschikbaar op: https://www.canva.com/pt_br/planos-aula/modelos/