Inleiding
De wereld van vandaag kent een zorgwekkend aantal gewapende conflicten. Volgens het Peace Research Institute Oslo (PRIO) waren er in 2024 maar liefst 61 actieve conflicten in 36 landen – het hoogste aantal sinds de Tweede Wereldoorlog. Dit betekent dat ongeveer 31 procent van de lidstaten van de Verenigde Naties direct of indirect betrokken is bij een gewapende strijd. In dit artikel nemen we een diepgaand overzicht van de landen die momenteel in oorlog zijn, wat de belangrijkste oorzaken zijn en welke regio’s het zwaarst worden getroffen. We baseren ons op actuele gegevens uit 2024 en 2025, inclusief de recente escalatie tussen Israël en Iran in juni 2025.
Wat betekent oorlog in de praktijk?
Voordat we de lijst van landen bespreken, is het belangrijk te begrijpen wat we onder oorlog verstaan. In internationaal onderzoek wordt vaak het criterium van minstens 1.000 doden per jaar gehanteerd om van een gewapend conflict te spreken. Daarnaast zijn er talloze conflicten die niet aan deze drempel voldoen, maar wel enorme gevolgen hebben voor de burgerbevolking. In dit artikel richten we ons op de grote, actieve oorlogen zoals gedefinieerd door PRIO en andere gerenommeerde bronnen.
Overzicht van de belangrijkste actuele oorlogen
De meest in het oog springende conflicten zijn de Russische invasie van Oekraïne, de oorlog tussen Israël en Hamas in Gaza, en de recente militaire confrontatie tussen Israël en Iran. Ook de burgeroorlog in Soedan, de strijd in Syrië, de oorlog in Jemen, en de rebellie van M23 in de Democratische Republiek Congo (DRC) zijn nog altijd gaande. Daarnaast zijn er minder bekende maar even verwoestende conflicten in landen zoals Somalië, Burkina Faso, Myanmar, en Haïti. De kaart van gewapende conflicten is verspreid over alle continenten.
Lijst van landen met actieve oorlogen (2024–2025)
Hieronder volgt een overzicht van de landen waar op dit moment een grootschalig gewapend conflict plaatsvindt. De lijst is niet uitputtend, maar bevat de belangrijkste gevallen zoals gerapporteerd door PRIO en CNN Brasil.
- Oekraïne (conflict met Rusland)
- Rusland (oorlog in Oekraïne en interne regionale conflicten)
- Israël (oorlogen met Hamas in Gaza, en met Iran en zijn proxies)
- Palestijnse gebieden (Gaza – conflict met Israël)
- Iran (escalatie met Israël, steun aan proxies)
- Soedan (burgeroorlog tussen Soedanese strijdkrachten en Rapid Support Forces)
- Syrië (burgeroorlog – nog steeds actief)
- Jemen (burgeroorlog tussen Houthi’s en coalitie)
- Azerbeidzjan en Armenië (Nagorno-Karabach – recente spanningen)
- Democratische Republiek Congo (M23-rebellie in Noord-Kivu)
- Somalië (Al-Shabaab opstand)
- Burkina Faso (jihadistische opstand)
- Mali (jihadistische opstand en overheidscrisis)
- Niger (terroristische dreiging en politieke instabiliteit)
- Myanmar (burgeroorlog na staatsgreep 2021)
- Haïti (bende-oorlog en gewapende chaos)
- Venezuela / Guyana (spanningen over grensgebied Essequibo)
Gedetailleerde tabel: belangrijke conflictregio’s en partijen
Om een beter beeld te krijgen van de complexiteit van deze oorlogen, vind je hier een tabel met de belangrijkste actoren en het aantal betrokken landen. De data is gebaseerd op de meest recente rapporten van PRIO en het IFSC Verifica.
| Conflictregio | Belangrijkste partijen | Aantal direct betrokken landen | Status (2024–2025) |
|---|---|---|---|
| Oost-Europa: Oekraïne | Oekraïne vs. Rusland (gesteund door Belarus, Iran) | 2+ (met internationale steun) | Lopend, intensiteit hoog |
| Midden-Oosten: Gaza | Israël vs. Hamas (plus Hezbollah, Iran) | 3+ (Israël, Palestina, Iran, Libanon) | Zeer actief, humanitaire crisis |
| Midden-Oosten: Iran–Israël | Israël vs. Iran (escalatie juni 2025) | Meer dan 20 landen betrokken (incl. VS, VK, Jordanië) | Escalerend, regionale oorlog |
| Noordoost-Afrika: Soedan | SAAF vs. RSF, regionale milities | 3+ (Soedan, Zuid-Soedan, Tsjaad) | Burgeroorlog, hongersnood |
| Midden-Oosten: Syrië | Regering vs. rebellen, Koerden, Turkije, ISIS | 5+ (Syrië, Turkije, VS, Rusland, Iran) | Minder intens, maar actief |
| Midden-Oosten: Jemen | Houthi’s vs. coalitie (Saoedi-Arabië, VAE) | 4+ (Jemen, Saoedi-Arabië, VAE, Iran) | Oorlog nog gaande, recente escalaties in Rode Zee |
| Zuid-Kaukasus: Nagorno-Karabach | Azerbeidzjan vs. Armenië | 2 | Recent bestand, maar spanningen blijven |
| Centraal-Afrika: DRC | M23-rebellen vs. regering, MONUSCO, Oost-Afrikaanse troepen | 3+ (DRC, Rwanda, Oeganda) | Actief in Noord-Kivu |
| Hoorn van Afrika: Somalië | Regering vs. Al-Shabaab, regionale troepen | 2+ (Somalië, AU-troepen, VS) | Lopend, Al-Shabaab controleert delen |
| Sahel: Burkina Faso, Mali, Niger | Jihadistische groepen vs. militaire junta’s | 3+ (Burkina Faso, Mali, Niger, Frankrijk) | Toenemend geweld, politieke instabiliteit |
| Zuidoost-Azië: Myanmar | Junta vs. burgerlegers, etnische groepen | 2+ (Myanmar, buurlanden) | Burgeroorlog, multilateraal conflict |
| Cariben: Haïti | Bendes vs. regering, VN-missie | 1+ (Haïti, internationale steun) | Crisis, bendegeweld, humanitaire nood |
| Zuid-Amerika: Venezuela–Guyana | Venezuela vs. Guyana (Essequibo) | 2 | Spanningen, militaire opbouw |
Waarom zijn er zo veel conflicten tegelijkertijd?
Het aantal conflicten is in de eenentwintigste eeuw niet eerder zo hoog geweest. Verschillende factoren spelen een rol: de nasleep van de Koude Oorlog, de opkomst van niet-statelijke actoren zoals terreurgroepen, regionale rivaliteiten, economische crisis, klimaatverandering en zwakke overheden. Vooral in Afrika en het Midden-Oosten zijn de lijnen van conflicten vaak verweven: een oorlog in Soedan heeft invloed op Tsjaad, de crisis in Jemen raakt de Rode Zee, en de strijd tussen Israël en Iran trekt meerdere landen mee.
Daarnaast is de internationale rechtsorde onder druk komen te staan. De Veiligheidsraad van de VN is vaak verdeeld, waardoor interventies uitblijven of te laat komen. De oorlog in Oekraïne heeft aangetoond dat een grootmacht als Rusland niet tegen te houden is door sancties alleen. Tegelijkertijd blijven regionale conflicten zoals in Myanmar en Haïti onopgelost door gebrek aan politieke wil.
De humanitaire tol
Oorlogen veroorzaken niet alleen militaire doden, maar ook een enorme humanitaire crisis. Miljoenen mensen zijn op de vlucht, hongersnood dreigt in Soedan en Gaza, en de medische infrastructuur is in veel conflictgebieden verwoest. Het Institute for Security and Cooperation (IFSC) waarschuwt dat we mogelijk dichter bij een wereldwijde escalatie zijn dan ooit. De betrokkenheid van meer dan 20 landen bij het Israël-Iran conflict in 2025 is een duidelijke waarschuwing.
Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op betrouwbare en onpartijdige onderzoeksgegevens. De belangrijkste bronnen zijn: het Peace Research Institute Oslo (PRIO) met hun rapport over 61 conflicten in 36 landen in 2024, en CNN Brasil voor een actueel overzicht van actieve oorlogen. Verder is gebruikgemaakt van de Wikipedia-pagina over lopende conflicten en de analyse van IFSC Verifica over de dreiging van een wereldoorlog. Alle gegevens zijn gecontroleerd en dateren van het laatste kwartaal van 2024 tot juni 2025.
