Thumbs.db và thumbcache là gì?
Người dùng Windows 10 thường tìm cách xóa file thumbs vì những file này chiếm dung lượng ổ đĩa hoặc gây khó chịu khi xuất hiện ở nhiều thư mục chứa ảnh. Trên thực tế, cần phân biệt hai loại file: thumbs.db cũ và thumbcache_*.db – file cache hiện đại. Thumbs.db từng là file cơ sở dữ liệu nhỏ do Windows tạo ra từ thời XP đến Windows 8 để lưu ảnh thu nhỏ của các tệp hình ảnh, video và tài liệu. Mỗi thư mục có ảnh sẽ có một file thumbs.db riêng. Tuy nhiên kể từ Windows 10, Microsoft đã thay đổi cơ chế này: hệ điều hành không còn tạo thumbs.db trong từng thư mục nữa. Thay vào đó, Windows 10 tập trung tất cả dữ liệu thumbnail vào một vị trí duy nhất với tên gọi thumbcache_*.db. Các file thumbcache này nằm trong thư mục hệ thống ẩn và được quản lý tự động. Vì vậy khi người dùng thấy file thumbs.db trong Windows 10, phần lớn là file tồn đọng từ bản Windows cũ, do phần mềm không tương thích tạo ra, hoặc do người dùng sao chép thư mục từ máy tính cũ. Cả thumbs.db và thumbcache đều là dữ liệu an toàn, không phải virus, nhưng chúng có thể chiếm hàng trăm megabyte nếu cache quá lớn. Việc xóa các file này giúp giải phóng dung lượng và làm sạch hệ thống, đặc biệt khi bạn thường xuyên làm việc với ảnh.
Vị trí lưu trữ tập trung của thumbnail trong Windows 10
Để hiểu cách xóa file thumbs trên Windows 10, trước hết cần biết Windows 10 lưu thumbnail cache ở đâu. Từ Windows 10 trở đi, tất cả các hình thu nhỏ được lưu trong thư mục ẩn: C:\Users\[Tên người dùng]\AppData\Local\Microsoft\Windows\Explorer. Trong thư mục này bạn sẽ thấy các file có tên như thumbcache_32.db, thumbcache_96.db, thumbcache_256.db, thumbcache_1024.db, thumbcache_sr.db, cùng với các file idx như thumbcache_idx.db. Những file này chứa thumbnail của tất cả ảnh, video, tài liệu hiển thị trong File Explorer, được phân loại theo kích thước. Khi bạn mở một thư mục có nhiều ảnh, Windows đọc cache từ các file này thay vì tạo lại từ đầu, giúp tăng tốc hiển thị. Dung lượng của từng file có thể từ vài MB đến hàng trăm MB tùy vào số lượng thumbnail đã lưu. Nếu bạn muốn xóa toàn bộ thumbnail trong Windows 10, bạn cần xóa hoặc làm sạch các file thumbcache này. Tuy nhiên, không nên xóa thủ công từng file vì có thể gây lỗi hiển thị. Cách an toàn nhất là sử dụng công cụ Disk Cleanup có sẵn trong Windows, hoặc xóa thông qua ứng dụng Cài đặt.
Tại sao file thumbs.db vẫn xuất hiện trên Windows 10?
Nhiều người dùng Windows 10 thắc mắc vì sao họ vẫn thấy file thumbs.db trong các thư mục chứa ảnh, dù Microsoft đã ngừng tạo file này. Lý do phổ biến nhất là file đó được tạo ra từ phiên bản Windows cũ hơn (ví dụ Windows 7, 8) và sau đó được sao chép sang Windows 10 qua USB, ổ cứng ngoài hoặc đồng bộ đám mây. Nếu bạn mở thư mục đó trên máy tính đã nâng cấp từ Windows 7 lên Windows 10, file thumbs.db cũ vẫn tồn tại nếu chưa bị xóa. Một nguyên nhân khác là phần mềm của bên thứ ba, chẳng hạn như trình quản lý file cũ, ứng dụng đồ họa hoặc máy ảnh kỹ thuật số, có thể tự tạo ra file thumbs.db khi truy cập thư mục. Ngoài ra, một số cài đặt chính sách nhóm hoặc registry cũng có thể kích hoạt lại cơ chế tạo thumbs.db cũ, dù điều này rất hiếm. Quan trọng: nếu bạn thấy file thumbs.db trên Windows 10, bạn hoàn toàn có thể xóa nó mà không ảnh hưởng đến hệ thống. File này an toàn và không phải virus, nhưng việc xóa nó giúp thư mục sạch hơn và tránh nhầm lẫn.
Cách xóa file thumbs trên Windows 10 nhanh chóng
Có nhiều phương pháp khác nhau để xóa thumbnail cache (cả thumbcache và thumbs.db cũ) trong Windows 10. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết từng cách, từ đơn giản đến nâng cao.
Danh sách các phương pháp xóa file thumbs trên Windows 10:
1. Sử dụng Disk Cleanup (Dọn dẹp ổ đĩa) – Đây là cách phổ biến và an toàn nhất, có sẵn trong hệ điều hành.
2. Xóa thủ công file thumbs.db trong từng thư mục – Dành cho những file còn sót lại.
3. Dùng Command Prompt hoặc PowerShell để xóa hàng loạt – Khi có quá nhiều file thumbs.db rải rác.
4. Xóa cache thumbnail qua ứng dụng Cài đặt (Settings) – Windows 10 có tùy chọn xóa bộ nhớ tạm, bao gồm thumbnail.
5. Vô hiệu hóa hoàn toàn thumbnail cache – Ngăn Windows tạo mới các file này trong tương lai.
Bảng so sánh nhanh các phương pháp xóa file thumbs trên Windows 10:
| Phương pháp | Đối tượng xóa | Mức độ dễ | Hiệu quả |
| Disk Cleanup | Thumbcache_*.db + thumbs.db cũ | Dễ | Cao |
| Xóa thủ công | thumbs.db riêng lẻ | Trung bình | Thấp nếu nhiều |
| PowerShell / CMD | thumbs.db hàng loạt | Khá | Cao |
| Cài đặt / Storage Sense | Thumbcache_*.db | Dễ | Trung bình |
| Vô hiệu hóa cache | Ngăn tạo mới | Dễ | Triệt để |
Chi tiết từng bước thực hiện:
Phương pháp 1: Disk Cleanup – Nhấn tổ hợp phím Windows + R, gõ cleanmgr và Enter. Chọn ổ đĩa C (hoặc ổ chứa Windows). Trong danh sách các mục, tìm và đánh dấu "Thumbnails", sau đó nhấn OK. File thumbcache_*.db và mọi thumbs.db cũ trong các thư mục hệ thống sẽ bị xóa. Lưu ý: cách này không xóa thumbs.db ở các thư mục do người dùng tạo (ví dụ thư mục ảnh riêng) – chỉ xóa cache toàn hệ thống.
Phương pháp 2: Xóa thủ công – Mở thư mục chứa file thumbs.db. Bật hiển thị file ẩn (trong File Explorer, chọn View > Show > Hidden items). Chọn file thumbs.db và nhấn Delete. Nếu có thông báo file đang được sử dụng, hãy đóng tất cả cửa sổ File Explorer và thử lại. Bạn cũng có thể dùng Shift+Delete để xóa vĩnh viễn.
Phương pháp 3: Xóa hàng loạt bằng PowerShell – Mở PowerShell với quyền Administrator. Gõ lệnh: Get-ChildItem -Path D:\ -Include thumbs.db -Recurse -Force | Remove-Item -Force. Thay D:\ bằng đường dẫn thư mục gốc bạn muốn quét. Lệnh này sẽ tìm và xóa tất cả thumbs.db trong thư mục đó và các thư mục con. Cẩn thận khi sử dụng vì có thể xóa nhầm nếu có file trùng tên.
Phương pháp 4: Qua Cài đặt – Vào Start > Settings > System > Storage > Storage Sense (hoặc "Bộ nhớ tạm"). Chọn "Clean now" hoặc "Temporary files". Đánh dấu mục "Thumbnails" và xóa. Cách này tương tự Disk Cleanup nhưng dễ thao tác hơn đối với người mới.
Trong quá trình xóa, nếu gặp file thumbs.db không xóa được, hãy kiểm tra xem có chương trình nào đang mở thư mục đó không. Bạn có thể khởi động lại máy tính và xóa ngay sau khi đăng nhập, trước khi mở bất kỳ ứng dụng nào.
Vô hiệu hóa thumbnail cache để ngăn tạo file mới
Sau khi xóa file thumbs, nhiều người muốn ngăn Windows tạo lại thumbnail cache trong tương lai. Windows 10 cho phép tắt hoàn toàn tính năng hiển thị thumbnail và lưu cache thông qua tùy chọn trong File Explorer. Cách thực hiện: Mở File Explorer, vào tab View, chọn Options (hoặc Change folder and search options). Trong cửa sổ Folder Options, chọn tab View. Kéo xuống và đánh dấu vào ô "Always show icons, never thumbnails". Nhấn Apply và OK. Sau đó, Windows sẽ không còn hiển thị hình thu nhỏ cho ảnh, video hay tài liệu, đồng thời không tạo bất kỳ file thumbcache hay thumbs.db mới. Tuy nhiên, các file cache cũ vẫn tồn tại cho đến khi bạn xóa chúng bằng một trong các phương pháp trên. Lưu ý: nếu bạn tắt thumbnail, File Explorer sẽ hiển thị biểu tượng mặc định cho mỗi loại file, điều này có thể làm giảm trải nghiệm trực quan. Bạn chỉ nên tắt nếu thực sự cần tiết kiệm dung lượng hoặc làm việc với ổ cứng dung lượng thấp. Để biết thêm chi tiết, bạn có thể tham khảo hướng dẫn chính thức từ Microsoft: Microsoft Learn về xóa thumbs.db. Ngoài ra, nếu bạn muốn hiểu rõ hơn về cơ chế thumbcache, bài viết trên diễn đàn TenForums cũng cung cấp thông tin hữu ích: Windows 10 thumbs.db thảo luận.
Tài liệu tham khảo
Bài viết tổng hợp thông tin từ các nguồn uy tín sau: Microsoft Learn (hướng dẫn về thumbs.db và thumbnail cache), Wikipedia (trang Thumbs.db), ADSLzone (giải thích về sự thay đổi cơ chế trong Windows 10), PcHardwarePro (thông tin về an toàn và vị trí file), TenForums (thảo luận cộng đồng về thumbs.db trong Windows 10), SitePoint (cách tắt thumbnail cache), và Proyectoa (hướng dẫn vô hiệu hóa file thumbs.db). Những tài liệu này cung cấp kiến thức chi tiết về cách thức hoạt động của thumbnail cache, cách xóa và vô hiệu hóa, đảm bảo tính chính xác và an toàn cho người dùng Windows 10 khi thao tác.
