Donanıma Ayrılan Bellek Nasıl Boşaltılır?

Donanıma Ayrılan Bellek Nedir?

Bilgisayarınızın performansını etkileyen en önemli faktörlerden biri bellek yani RAM miktarıdır. Ancak Windows, sistem bilgilerini görüntülediğinizde toplam RAM'in bir kısmının "donanıma ayrılmış" olarak göründüğünü fark edebilirsiniz. Bu durum, işletim sisteminin bazı donanım bileşenleri için belirli bir miktar RAM'i ayırması anlamına gelir. Örneğin, 8 GB RAM'iniz varsa ve yalnızca 6,9 GB kullanılabilir durumdaysa, kalan 1,1 GB donanıma ayrılmış belleğe gider. Bu rezervasyon, grafik kartı, ağ adaptörü veya diğer donanım birimleri tarafından kullanılabilir. Normal şartlarda bu değer düşük olmalıdır, ancak bazı durumlarda yüksek değerlere ulaşarak toplam belleğin önemli bir kısmını işgal edebilir.

Donanıma ayrılan bellek genellikle BIOS ayarları, sürücü sorunları veya sistem yapılandırmalarından kaynaklanır. Bu yazıda, donanıma ayrılmış belleği nasıl boşaltabileceğinizi adım adım açıklayacağız. İşlemleri uygularken dikkatli olmalı ve yedekleme yapmayı unutmamalısınız.

Bellek Rezervasyonunun Yaygın Nedenleri

Donanıma ayrılan belleğin başlıca nedenleri şunlardır:

• Sistemin 32 bit sürümünü kullanıyorsanız, adreslenen bellek sınırlaması nedeniyle tüm RAM görülemez.
• BIOS ayarlarında özellikle AMD işlemcilerde Turbo Core veya Core Performance Boot gibi seçenekler etkin olduğunda bellek rezervasyonu artar.
• Yanlış yapılandırılmış msconfig ayarları, maksimum bellek sınırı belirlenmesine neden olabilir.
• Bazı donanım sürücüleri özellikle grafik ve ağ sürücüleri bellek ayırabilir, gereksiz veya eski sürücüler bu rezervasyonu artırır.
• Sayfa dosyası (pagefile) ayarları manuel yapılmadığında sistem otomatik olarak büyük bir alan ayırabilir.

Donanıma Ayrılan Bellek Miktarını Gösterme

Bu sorunu çözmeye başlamadan önce ne kadar belleğin donanıma ayrıldığını görmelisiniz. Bunu yapmak için Görev Yöneticisi'ni açın (Ctrl+Shift+Esc) ve "Performans" sekmesine tıklayın. "Bellek" bölümünde "Kullanılabilir" ve "Donanım Ayrılmış" alanlarını göreceksiniz. Ayrıca msconfig üzerinden de kontrol yapılabilir. Aşağıdaki tablo, yaygın RAM boyutlarına göre donanıma ayrılma oranlarını göstermektedir:

Eğer bu değerler daha yüksekse (örneğin 8 GB RAM'de 1,5 GB veya daha fazla donanıma ayrılmışsa) aşağıdaki yöntemleri uygulayarak belleği boşaltabilirsiniz.

Adım Adım Donanıma Ayrılan Belleği Boşaltma Yöntemleri

Aşağıda en etkili beş yöntemi bulacaksınız. Her yöntem farklı bir nedene yöneliktir. Sırasıyla denemenizi öneririz.

1. Msconfig Üzerinden Maksimum Bellek Ayarını Kaldırma

Windows'un başlangıç ayarları bazen maksimum bellek limiti içerebilir. Bu limit kaldırıldığında sistem tüm RAM'i kullanmaya başlar. Yapmanız gerekenler:

Windows tuşu + R tuşlarına basarak Çalıştır penceresini açın ve msconfig yazıp Enter'a basın. Açılan pencerede "Önyükleme" sekmesine geçin. "Gelişmiş Seçenekler" butonuna tıklayın. Karşınıza çıkan pencerede "Maksimum bellek" (veya "Maximum memory") kutusunun işaretli olup olmadığını kontrol edin. Eğer işaretliyse kutuyu boşaltın ve "Tamam" deyin. Daha sonra genel pencerede "Uygula" ve "Tamam" seçeneklerine tıklayarak bilgisayarınızı yeniden başlatın. Bu işlem sonrası donanıma ayrılan bellek miktarının düştüğünü görebilirsiniz. Ayrıntılı bilgi için Microsoft Q&A sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

2. Aygıt Yöneticisi ile Donanım Sürücülerini Güncelleme veya Devre Dışı Bırakma

Bazı donanım sürücüleri, özellikle sanal veya eski cihazlar için, gereksiz yere bellek ayırabilir. Bunları devre dışı bırakmak veya güncellemek sorunu çözebilir. Çalıştır penceresine devmgmt.msc yazarak Aygıt Yöneticisi'ni açın. "Görünüm" menüsünden "Gizli cihazları göster" seçeneğini işaretleyin. Listede "Bellek ayırma" veya "Donanıma ayrılmış bellek" gibi bir sürücü bulabilirsiniz. Sağ tıklayarak "Cihazı devre dışı bırak" seçeneğini kullanın. Ayrıca "Sistem aygıtları" altında "Yüksek kesinlikli olay zamanlayıcısı" gibi sürücüleri de kontrol edin. Güncelleme yapmak için sürücüye sağ tıklayıp "Sürücüyü güncelleştir" diyebilirsiniz. Bu işlemler sonrası yeniden başlatma gerekebilir. Daha fazla bilgi için Tecnobits adresindeki rehberi inceleyin.

3. BIOS Üzerinden AMD Çekirdek Ayarlarını Devre Dışı Bırakma

Eğer AMD işlemci kullanıyorsanız, BIOS'ta "Turbo Core" veya "Core Performance Boot" gibi ayarlar etkin olduğunda sistem belirli bir miktar RAM'i ayırır. Bilgisayarınızı yeniden başlatırken BIOS tuşuna (genellikle Del veya F2) basın. "Advanced" veya "MB Intelligent Tweaker" menüsünü bulun. "Advanced CPU Core Features" altında "Turbo Core" ve "Core Performance Boot" seçeneklerini "Disabled" yapın. Değişiklikleri kaydedip çıkın. Bu, özellikle AMD Ryzen tabanlı sistemlerde donanıma ayrılan belleği ciddi oranda azaltabilir. İşlem sonrası belleği kontrol edin.

4. Windows Sürümünün 64 Bit Olduğundan Emin Olun

32 bit Windows, fiziksel olarak maksimum 4 GB RAM'i adresleyebilir. Bu miktarın bir kısmı da donanıma ayrıldığı için kullanılabilir bellek daha da düşer. Eğer 32 bit kullanıyorsanız, çözüm 64 bit bir sürüme geçmektir. Sistem bilginizi kontrol etmek için "Bu bilgisayar" simgesine sağ tıklayıp "Özellikler" seçeneğine tıklayın. "Sistem türü" yazısının yanında 32 veya 64 bit olduğunu göreceksiniz. 64 bit Windows yüklemek tüm RAM'i kullanmanızı sağlar. Ayrıca bilgisayarınızın anakartı ve işlemcisi 64 bit desteğine sahip olmalıdır. Bu konuda daha fazla bilgi için Canaltech makalesine göz atın.

5. Sayfa Dosyası Boyutunu Elle Yapılandırma

Windows, sanal bellek olarak kullanılan sayfa dosyasını otomatik yönettiğinde bazen RAM'in büyük bir kısmını donanıma ayrılmış gibi gösterebilir. Bunu manuel olarak ayarlamak için "Çalıştır" penceresine perfmon /res yazın ve Enter'a basın. Açılan Kaynak İzleyicisi'nde "Bellek" sekmesine tıklayın. "Sayfa dosyası" bölümünün altındaki "Yapılandır" butonuna tıklayın. Açılan pencerede "Tüm sürücüler için sayfa dosyası boyutunu otomatik yönet" kutusunu işaretini kaldırın. C sürücüsünü seçin ve "Özel boyut" seçeneğini işaretleyin. Başlangıç boyutunu RAM miktarınızın 1,5 katı, maksimum boyutunu ise 3 katı olarak ayarlayabilirsiniz (örneğin 8 GB RAM için 12288 MB - 24576 MB). "Ayarla" ve "Tamam" dedikten sonra bilgisayarı yeniden başlatın. Bu ayar, Windows'un gereksiz bellek rezervasyonunu azaltabilir.

Ek İpuçları ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yukarıdaki yöntemleri uygulamadan önce sistem geri yükleme noktası oluşturmanız önerilir. Ayrıca BIOS ayarlarında değişiklik yaparken dikkatli olun, yanlış bir ayar sistemin açılmamasına neden olabilir. Eğer donanıma ayrılan bellek sorunu devam ediyorsa, RAM modüllerinizi yeniden takmayı veya farklı yuvalarda denemeyi düşünebilirsiniz. Bazı durumlarda anakart üzerindeki hatalı bir slot da bu soruna yol açabilir. Son olarak, entegre grafik birimleri (GPU) paylaşımlı bellek kullanıyorsa bu miktar da donanıma ayrılan belleğe eklenir. Bu durumda BIOS'tan paylaşımlı bellek miktarını düşürebilirsiniz.

Kaynakça

Bu makalede aşağıdaki kaynaklardan yararlanılmıştır:

Microsoft Q&A – Memória Reservada para Hardware. Erişim: learn.microsoft.com/pt-br/answers/questions/3162359.

Tecnobits – Como remover memória reservada de hardware no Windows 10. Erişim: tecnobits.com/pt/como-remover-memoria-reservada-de-hardware-no-windows-10/.

Canaltech – O que significa memória reservada para hardware? Erişim: canaltech.com.br/hardware/o-que-significa-memoria-reservada