Klavyede Aksan İşaretleri Nasıl Yapılır?

Klavyede Aksan İşaretleri Neden Önemlidir?

Dijital dünyada yazışmalar yaparken ya da akademik bir metin hazırlarken aksan işaretlerini kullanmak çoğu zaman kaçınılmaz bir ihtiyaç haline gelir. Fransızca, İspanyolca, Almanca gibi dillerde harflerin üzerinde bulunan bu işaretler kelimelerin anlamını tamamen değiştirebilir. Türkçede doğrudan aksan işaretleri kullanmasak da yabancı dilde yazı yazarken ya da özel isimlerde bu sembolleri girmek gerekir. Klavyede aksan işaretleri nasıl yapılır sorusu bu noktada birçok kullanıcının karşısına çıkar. Standart bir klavyede bu semboller doğrudan yer almadığı için farklı yöntemler geliştirilmiştir. Bu yazıda hem Windows hem Mac hem de diğer işletim sistemlerinde aksan işaretlerini nasıl kolayca yazabileceğinizi adım adım anlatacağız.

Windows İşletim Sisteminde Aksan İşaretleri İçin Alt Kodları

Windows bilgisayarlarda aksan işaretleri yazmanın en eski ve en güvenilir yolu Alt kodları kullanmaktır. Bu yöntem sayısal tuş takımına sahip klavyeler için idealdir. Alt tuşunu basılı tutarken dört haneli bir sayı girmeniz gerekir. Örneğin à harfini yazmak için Alt tuşuna basılı tutun ve 0224 sayısını tuşlayın. Bu yöntem sayesinde á, é, í, ó, ú gibi birçok aksanlı karaktere erişebilirsiniz. Alt kodlarının tam listesini internette bulmak mümkündür. Özellikle akademik çeviriler ya da yabancı dilde belgeler oluştururken bu kodlar size zaman kazandırır. Unutulmaması gereken nokta sayısal tuş takımının aktif olmasıdır. Dizüstü bilgisayarlarda bu tuş takımı olmadığında Fn tuşu ile birlikte kullanılan alternatif tuşlar da işe yarayabilir. Ancak en sağlıklı sonuç için harici bir sayısal tuş takımı önerilir. Kaynak olarak Sacred Heart Üniversitesi'nin hazırladığı "Typing Accents, Diacritics and Other Characters" sayfası bu konuda detaylı bilgi sunar.

Uluslararası Klavye Düzeni ve Ölü Tuşlar Yöntemi

Windows işletim sisteminde dil ayarlarını İngilizce (Amerika Birleşik Devletleri) yerine İngilizce (Uluslararası) olarak değiştirdiğinizde aksan işaretlerini yazmak çok daha kolay hale gelir. Bu düzende ölü tuşlar olarak adlandırılan bazı tuşlar kullanılır. Örneğin kesme işareti tuşuna (apostrophe) bastıktan sonra e harfine basarsanız é elde edersiniz. Aynı şekilde ters tırnak tuşu (grave) e harfinden önce kullanıldığında è oluşur. Tilde işareti (∼) n harfi ile kullanıldığında ise ñ karakterini yazabilirsiniz. Bu yöntem özellikle sık sık aksanlı karakter yazan kullanıcılar için idealdir. Klavye düzenini değiştirmek için Denetim Masası'ndaki dil ayarlarına gidip klavye eklemeniz yeterlidir. Google Chromebook Yardım sayfası "Choose keyboard language & special characters" başlığı altında bu yöntemi ayrıntılı açıklar. Bir kez alıştığınızda parmaklarınız otomatik olarak bu tuş kombinasyonlarını hatırlayacaktır.

ALTGR Tuşu ile İngiltere ve Avrupa Klavye Düzenleri

İngiltere ya da Avrupa klavye düzenlerini kullananlar için ALTGR tuşu önemli bir kısayoldur. Sağ taraftaki Alt tuşu olan ALTGR, belirli harflerle birlikte kullanıldığında aksan işaretlerini doğrudan oluşturur. Örneğin ALTGR tuşuna basılı tutarken v harfine basarsanız á, é, í, ó, ú gibi harfleri sırayla ekleyebilirsiniz. Aynı şekilde ALTGR ile 2 tuşuna basarsanız ö, ï, ü gibi umlautlu harfler elde edersiniz. ALTGR ile 6 tuşu ise û, ĥ, ĝ, ê, â gibi şapkalı harfleri verir. Bu yöntem özellikle İngiltere'de satılan dizüstü bilgisayarlarda ve Avrupa ülkelerinde yaygındır. Google Destek forumlarında "How to type accents, diacritics on a UK keyboard" başlıklı yazıda bu yöntem adım adım gösterilir. Eğer ABD klavyesi kullanıyorsanız bu yöntem çalışmayacaktır. Ancak klavye düzeninizi değiştirerek bu avantajdan yararlanabilirsiniz.

Mac OS'te Aksan İşaretleri Yöntemi

Apple bilgisayarlarında aksan işaretleri yazmak oldukça sezgiseldir. Mac OS'te bir harfe uzun süre basılı tuttuğunuzda ekranda küçük bir pop-up menü belirir. Bu menüde o harfin tüm aksanlı versiyonlarını görürsünüz. Örneğin e harfine basılı tuttuğunuzda é, è, ê, ë ve diğer varyasyonlar çıkar. Fareyle istediğiniz seçeneği tıklayabilir ya da altındaki numaraya basarak seçimi yapabilirsiniz. Bu yöntem hem hızlıdır hem de öğrenmesi kolaydır. Mac kullanıcıları ayrıca Option tuşunu da kullanabilir. Option tuşuna basılı tutarken e harfine basıp bıraktıktan sonra ikinci harfi yazarsanız aksanlı karakter elde edersiniz. Rosetta Stone Blog'unda "How To Type Letters With Accents in Any Language" başlığı bu yöntemi detaylandırır. Mac'te aksan yazma konusunda en büyük avantaj görselliktir. Karakterleri gözünüzle görüp seçtiğiniz için yanlış yapma olasılığı azalır.

Microsoft Word ve Belge Editörlerinde Aksan İşaretleri

Metin belgeleri üzerinde çalışırken aksan işaretlerini eklemek için Word gibi programların sunduğu araçlar kullanılabilir. Word'de Ekle menüsü altındaki Simge seçeneğine tıklayarak açılan pencerede tüm Unicode karakterleri görebilirsiniz. Buradan aksanlı harfleri seçip belgenize ekleyebilirsiniz. Ayrıca Ctrl+Shift+U kombinasyonu ile Unicode kodunu girerek de karakter ekleme mümkündür. Word'ün kendi kısayolları da vardır. Örneğin Ctrl+` (grave) tuşuna basıp ardından bir harf yazarsanız o harf üzerinde aksan işareti belirir. Microsoft Destek sayfası "Keyboard shortcuts to add language accent marks in Word and Outlook" başlıklı makalesinde bu kısayolların tam listesini verir. Bu yöntem özellikle uzun metinler yazarken parmak kas hafızası geliştirmiş kullanıcılar için idealdir. Eğer sık sık aynı aksanlı karakterleri kullanıyorsanız kendi kısayolunuzu da oluşturabilirsiniz.

Karakter Eşlem Aracı ve Unicode Kodları

Windows işletim sisteminde bir diğer pratik yöntem Karakter Eşlem uygulamasıdır. Başlat menüsüne charmap.exe yazarak bu aracı açabilirsiniz. Açılan pencerede yazı tipini seçip aksan işaretli harfleri bulana kadar kaydırabilirsiniz. İstediğiniz karaktere tıklayıp Seç ve ardından Kopyala butonlarına basarak karakteri panoya alabilirsiniz. Daha sonra belgenize yapıştırmanız yeterlidir. Bu yöntem özellikle nadir kullanılan aksan işaretleri için idealdir. Ayrıca her karakterin yanında Unicode değeri de görünür. Bu değeri öğrendiğinizde doğrudan klavyeden Alt tuşu ile Unicode girişi yapabilirsiniz. Örneğin Alt tuşuna basılı tutarken + tuşuna basıp Unicode kodunu girebilirsiniz. Google Chromebook yardım sayfasında bu yöntemin alternatifleri de açıklanmıştır. Karakter Eşlem aracını kullanmak için herhangi bir ek yazılım yüklemeye gerek yoktur.

İşletim Sistemleri ve Uygulamalar İçin Kısayol Listesi

Aşağıdaki tabloda farklı işletim sistemlerinde ve uygulamalarda kullanılan yaygın kısayolları özetledik. Bu listeyi referans alarak ihtiyacınız olan aksan işaretini hızlıca bulabilirsiniz.

Pratik Tavsiyeler ve Sık Yapılan Hatalar

Aksan işaretleri yazarken dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. İlk olarak klavye düzeninizi kontrol edin. Yanlış bir klavye düzeni seçtiğinizde tuş kombinasyonları farklı sonuçlar verebilir. İkinci olarak sayısal tuş takımı olmayan bir dizüstü bilgisayarda Alt kodları çalışmayabilir. Bu durumda Karakter Eşlem aracını ya da Word'deki simge ekleme özelliğini kullanabilirsiniz. Ayrıca bazı web uygulamaları ve e-posta istemcileri aksan işaretlerini düzgün görüntülemeyebilir. Bu durumda Unicode karakterleri kullanmak en güvenli yöntemdir. Bir diğer yaygın hata aksan işaretini yanlış harf üzerine koymaktır. örneğin Fransızcada père kelimesindeki e üzerindeki aksan farklı, mère kelimesindeki farklıdır. Bu nedenle yazım kurallarına dikkat etmek gerekir.

Sık Kullanılan Aksan İşaretleri ve Kodları Listesi

• â : Alt+0226 (Windows) / Option+i, a (Mac)
• ê : Alt+0234 (Windows) / Option+i, e (Mac)
• î : Alt+0238 (Windows) / Option+i, i (Mac)
• ô : Alt+0244 (Windows) / Option+i, o (Mac)
• û : Alt+0251 (Windows) / Option+i, u (Mac)
• ë : Alt+0235 (Windows) / Option+u, e (Mac)
• ï : Alt+0239 (Windows) / Option+u, i (Mac)
• ü : Alt+0252 (Windows) / Option+u, u (Mac)
• Û : Alt+0219 (Windows) / Shift+Option+i, u (Mac)

Mobil Cihazlarda Aksan İşaretleri

Akıllı telefonlar ve tabletlerde aksan işaretleri yazmak bilgisayara göre çok daha basittir. iOS ve Android işletim sistemlerinde bir harfe basılı tuttuğunuzda karşınıza aksanlı seçenekler çıkar. Parmaklarınızı kaydırarak istediğiniz karakteri seçebilirsiniz. Bu yöntem klavye düzeninden bağımsız çalışır. Ayrıca üçüncü parti klavyelerde de aksan işaretleri için özel tuşlar bulunur. Örneğin Google Gboard klavyesinde sembol ve aksan tuşuna uzun basarak farklı karakterlere erişebilirsiniz. Mobil cihazlarda aksan yazmak metin mesajları ve sosyal medya gönderileri için oldukça kullanışlıdır.

Kaynakça

Aşağıda bu makalenin hazırlanmasında kullanılan kaynaklar listelenmiştir.

Shu.edu. "Typing Accents, Diacritics and Other Characters." Erişim: https://www.shu.edu/global-learning-center/typing-accents-diacritics-other-characters.html

Google Chromebook Help. "Choose keyboard language & special characters." Erişim: https://support.google.com/chromebook/answer/1059492?hl=en

Google Support. "How to type accents, diacritics on a UK keyboard." Erişim: https://support.google.com/chromebook/thread/264837557/how-to-type-accents-diacritics-and-special-characters-on-a-uk-keyboard?hl=en

Rosetta Stone Blog. "How To Type Letters With Accents in Any Language." Erişim: https://blog.rosettastone.com/how-to-type-accents-in-any-language