วิธีทำความสะอาดเครื่องพิมพ์ให้ใช้งานได้ดีขึ้น

ความสำคัญของการทำความสะอาดเครื่องพิมพ์

เครื่องพิมพ์เป็นอุปกรณ์ที่ใช้งานประจำในสำนักงานและบ้าน แต่หลายคนมักละเลยการบำรุงรักษาที่เหมาะสม การทำความสะอาดเครื่องพิมพ์อย่างถูกวิธีช่วยยืดอายุการใช้งานและรักษาคุณภาพงานพิมพ์ให้สม่ำเสมอ หากปล่อยให้ฝุ่นละอองหรือหมึกแห้งสะสมภายในเครื่อง ปัญหาต่าง ๆ เช่น กระดาษติด เส้นพิมพ์ขาด หรือสีเพี้ยนจะเกิดขึ้นตามมา การทำความสะอาดเป็นประจำจึงเป็นเรื่องจำเป็นที่ผู้ใช้ทุกคนควรให้ความสำคัญ

ขั้นตอนเตรียมการก่อนทำความสะอาด

ก่อนเริ่มทำความสะอาดเครื่องพิมพ์ ต้องปิดเครื่องและถอดสายไฟออกเพื่อความปลอดภัย จากนั้นเปิดฝาครอบด้านบนแล้วนำตลับหมึกหรือโทนเนอร์ออกอย่างระมัดระวัง วางตลับหมึกไว้บนพื้นผิวที่สะอาดและปราศจากฝุ่น หลีกเลี่ยงการถูกแสงแดดโดยตรงเพราะอาจทำให้หมึกแห้งเสียก่อน การเตรียมการที่ถูกต้องจะช่วยป้องกันความเสียหายต่อชิ้นส่วนภายในเครื่องพิมพ์

การทำความสะอาดภายในเครื่องพิมพ์

เมื่อเปิดฝาเครื่องพิมพ์แล้ว ให้ใช้เครื่องดูดฝุ่นขนาดเล็กหรือกระป๋องลมอัดเป่าฝุ่นละอองออกจากช่องว่างภายใน โดยเฉพาะบริเวณรางเลื่อนหัวพิมพ์และช่องเดินกระดาษ ควรระวังไม่ให้หัวฉีดหมึกถูกกระแทก สำหรับเครื่องพิมพ์อิงค์เจ็ท หัวพิมพ์เป็นส่วนที่ต้องการความละเอียดสูง ใช้ผ้าไมโครไฟเบอร์ชุบแอลกอฮอล์ไอโซโพรพิลผสมน้ำในอัตราส่วน 1 ต่อ 1 แล้วเช็ดเบา ๆ บริเวณหัวฉีด ห้ามใช้น้ำเปล่าเด็ดขาดเพราะอาจทำให้เกิดสนิม

ถ้าเป็นเครื่องพิมพ์เลเซอร์ ภายในจะมีผงโทนเนอร์ซึ่งละเอียดมาก ควรใช้เครื่องดูดฝุ่นที่มีแผ่นกรอง HEPA เพื่อป้องกันผงฟุ้งกระจาย ห้ามใช้ลมอัดเป่าเพราะจะทำให้ผงโทนเนอร์กระจายเข้าสู่ระบบไฟฟ้าภายในเครื่อง การทำความสะอาดภายในควรทำในพื้นที่ที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก

ขั้นตอนการทำความสะอาดหัวพิมพ์

หัวพิมพ์เป็นส่วนที่สัมผัสกระดาษโดยตรง หากมีหมึกแห้งอุดตันจะทำให้งานพิมพ์มีเส้นขาดหรือสีไม่สมบูรณ์ การล้างหัวพิมพ์ด้วยฟังก์ชันในตัวเครื่องพิมพ์เป็นวิธีแรกที่ควรลอง เข้าไปที่เมนู maintenance หรือ tools ในโปรแกรมควบคุมเครื่องพิมพ์ เลือก head cleaning หรือ print head cleaning อาจต้องทำซ้ำ 2-3 ครั้ง แต่ไม่ควรเกิน 5 ครั้งติดต่อกันเพราะจะสิ้นเปลืองหมึก

ถ้าการล้างด้วยซอฟต์แวร์ไม่ช่วย ให้ใช้วิธีล้างด้วยมือโดยใช้ผ้าชุบน้ำยาทำความสะอาดหัวพิมพ์โดยเฉพาะ หรือใช้แอลกอฮอล์ไอโซโพรพิลเจือจาง เช็ดเบา ๆ จากด้านหนึ่งไปอีกด้านหนึ่ง ห้ามใช้สำลีหรือทิชชู่ที่อาจมีเศษใยหลุดติดหัวฉีด ปล่อยให้หัวพิมพ์แห้งสนิทก่อนใส่ตลับหมึกกลับเข้าไป

การทำความสะอาดลูกกลิ้งในเครื่องพิมพ์เลเซอร์

เครื่องพิมพ์เลเซอร์มีลูกกลิ้งหลายตัวที่ทำหน้าที่ดึงกระดาษและถ่ายโอนภาพ หากลูกกลิ้งสกปรกจะทำให้กระดาษติดบ่อยหรือภาพพิมพ์มีรอยเปื้อน ใช้ผ้าเนื้อนุ่มชุบน้ำหมาด ๆ เช็ดลูกกลิ้งเบา ๆ ตามแนวยาว จากนั้นใช้ผ้าแห้งเช็ดซ้ำเพื่อขจัดความชื้น ต้องแน่ใจว่าลูกกลิ้งแห้งสนิทก่อนปิดฝาเครื่อง เพราะความชื้นอาจทำให้กระดาษดูดซับโทนเนอร์ผิดที่

วัสดุและอุปกรณ์ที่ควรเตรียม

การเลือกวัสดุที่เหมาะสมช่วยลดความเสี่ยงในการทำลายชิ้นส่วนภายในเครื่องพิมพ์ ตารางต่อไปนี้แสดงอุปกรณ์ที่แนะนำสำหรับการทำความสะอาดแต่ละประเภท

ความถี่ในการทำความสะอาดที่เหมาะสม

ความถี่ในการทำความสะอาดขึ้นอยู่กับความถี่ในการใช้งานและสภาพแวดล้อม หลักทั่วไปคือ

• เครื่องพิมพ์ที่ใช้งานทุกวันในสำนักงาน ควรทำความสะอาดภายในทุก 6 เดือน
• เครื่องพิมพ์ที่ใช้งานไม่บ่อย เช่น สัปดาห์ละครั้ง ควรทำความสะอาดทุกปี
• เครื่องพิมพ์ที่ไม่ได้ใช้งานนานกว่า 2 เดือน ควรทำความสะอาดก่อนกลับมาใช้อีกครั้ง
• เครื่องพิมพ์ที่อยู่ในพื้นที่ฝุ่นมาก ควรทำความสะอาดบ่อยขึ้นเป็นทุก 3-4 เดือน
• เมื่อเปลี่ยนตลับหมึกหรือโทนเนอร์ใหม่ ควรตรวจสอบหัวพิมพ์และลูกกลิ้งพร้อมกัน

การตรวจสอบคุณภาพหลังทำความสะอาด

หลังจากประกอบเครื่องพิมพ์กลับเข้าเรียบร้อยแล้ว ควรทำการทดสอบงานพิมพ์ด้วยฟังก์ชัน nozzle check หรือ test page ในโปรแกรมควบคุมเครื่องพิมพ์ ถ้าเห็นเส้นพิมพ์ขาดหรือสีไม่สม่ำเสมอ ให้ทำ head cleaning อีกครั้งหนึ่งครั้ง หากยังไม่ดีขึ้น อาจต้องใช้บริการศูนย์ซ่อมเพราะหัวพิมพ์อาจเสียหายถาวร การตรวจสอบหลังทำความสะอาดช่วยยืนยันว่าขั้นตอนที่ทำไปได้ผลจริง

นอกจากการทดสอบหัวพิมพ์แล้ว ควรทดสอบการป้อนกระดาษด้วยการพิมพ์เอกสารธรรมดาหลายแผ่น สังเกตว่าไม่มีเสียงดังผิดปกติหรือกระดาษติด ถ้ามีปัญหาควรตรวจสอบลูกกลิ้งอีกครั้งว่ายังมีคราบสกปรกหลงเหลืออยู่หรือไม่

ข้อควรระวังและสิ่งที่ห้ามทำ

มีข้อห้ามสำคัญที่ผู้ใช้เครื่องพิมพ์ทุกคนควรทราบเพื่อป้องกันความเสียหายถาวร ห้ามใช้อะซิโตน ทินเนอร์ หรือน้ำยาล้างเล็บทำความสะอาดชิ้นส่วนใด ๆ ของเครื่องพิมพ์ สารเหล่านี้อาจละลายพลาสติกและทำให้หัวพิมพ์เสียหายอย่างถาวร ห้ามใช้แอลกอฮอล์ชนิดอื่นนอกจากไอโซโพรพิล เพราะเอทานอลหรือเมทานอลอาจทิ้งคราบหรือกัดกร่อนชิ้นส่วน

ห้ามฉีดน้ำยาใด ๆ เข้าไปในเครื่องพิมพ์โดยตรง ควรชุบผ้าแล้วเช็ดเท่านั้น ห้ามใช้ใบมีดหรือเครื่องมือแข็งขูดคราบหมึกแห้ง เพราะจะทำให้พื้นผิวหัวพิมพ์เป็นรอย ห้ามใช้เครื่องดูดฝุ่นทั่วไปกับเครื่องพิมพ์อิงค์เจ็ทเพราะอาจดูดหมึกเข้าไปในมอเตอร์ได้ ควรอ่านคู่มือผู้ใช้ของเครื่องพิมพ์แต่ละรุ่นก่อนดำเนินการ

การทำความสะอาดเครื่องพิมพ์ที่ถูกวิธีช่วยรักษาคุณภาพงานพิมพ์และลดค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซมในระยะยาว หากต้องการข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการบำรุงรักษาเครื่องพิมพ์รุ่นต่าง ๆ สามารถอ่านคำแนะนำจาก คู่มือการใช้งานของ Epson ซึ่งมีรายละเอียดการเตรียมตัวก่อนทำความสะอาดอย่างครบถ้วน นอกจากนี้ยังมีคำแนะนำเกี่ยวกับการทำความสะอาดหัวพิมพ์จาก เอกสารสนับสนุนของ Epson ที่อธิบายขั้นตอนละเอียดพอสำหรับผู้ใช้ทั่วไป

ข้อสรุป

การทำความสะอาดเครื่องพิมพ์เป็นงานบำรุงรักษาที่ไม่ยุ่งยากแต่ให้ผลคุ้มค่า โดยทำตามขั้นตอนง่าย ๆ ได้แก่ การเตรียมตัวที่ถูกต้อง การใช้วัสดุที่เหมาะสม การทำความสะอาดภายในและหัวพิมพ์อย่างอ่อนโยน และการตรวจสอบหลังเสร็จสิ้น ควรทำความสะอาดเป็นประจำตามความถี่ที่แนะนำเพื่อยืดอายุเครื่องพิมพ์และรักษาคุณภาพงานพิมพ์ อย่าลืมอ่านคู่มือเฉพาะรุ่นก่อนลงมือปฏิบัติเสมอ

แหล่งอ้างอิง

Epson Support. How to Prepare Your Printer for Cleaning. เข้าถึงได้จาก https://download4.epson.biz/sec_pubs/l4260_series/useg/pt/GUID-FC5ACEF2-3185-4594-ADC8-7E820B569164.htm
Epson Manual. Internal Cleaning and Print Head Maintenance. เข้าถึงได้จาก https://download4.epson.biz/sec_pubs/l14150_series/useg/pt/GUID-BAE799A9-0930-4A3F-8AA9-BE90103CE2BE.htm
HP Tech Takes. How to Clean a Print Head to Improve Ink Efficiency. เข้าถึงได้จาก https://www.hp.com/br-pt/shop/tech-takes/como-limpar-uma-cabeca-de-impressao-para-melhorar-a-eficiencia-da-tinta
Femacke Informática. Limpeza de Impressora: Frequência Recomendada. เข้าถึงได้จาก https://femackeinformatica.com.br/impressoras/limpar-impressora/
TecMundo. Como Limpar uma Impressora – Dicas de Segurança. เข้าถึงได้จาก https://www.tecmundo.com.br/impressora/12689-como-limpar-uma-impressora-video-.htm