วิธีตั้งรหัสผ่านให้โฟลเดอร์แบบง่ายๆ บนคอมพิวเตอร์

ทำไมต้องตั้งรหัสผ่านให้โฟลเดอร์

ในยุคที่ข้อมูลดิจิทัลกลายเป็นส่วนสำคัญของชีวิตประจำวัน การปกป้องความลับส่วนตัว หรือเอกสารสำคัญในคอมพิวเตอร์จึงเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ไม่ว่าจะเป็นไฟล์งาน ข้อมูลทางการเงิน รูปถ่ายครอบครัว หรือเอกสารทางธุรกิจ การมีโฟลเดอร์ที่สามารถตั้งรหัสผ่านได้ช่วยเพิ่มชั้นความปลอดภัยอีกขั้นหนึ่ง ปัญหาคือระบบปฏิบัติการ Windows และ macOS ไม่ได้มีฟังก์ชันตั้งรหัสผ่านแยกสำหรับโฟลเดอร์ใดโฟลเดอร์หนึ่งโดยตรงเหมือนกับแอปพลิเคชันบนมือถือ แต่มีวิธีที่ทำได้ง่ายและปลอดภัยหลายวิธี ซึ่งบทความนี้จะแนะนำสองวิธีหลักที่ได้รับการยอมรับจากผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัย รวมถึงเครื่องมือเสริมที่ช่วยให้คุณสามารถปกป้องข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพ

วิธีที่ 1: การสร้างไฟล์บีบอัดแบบมีรหัสผ่าน (แนะนำและปลอดภัยที่สุด)

วิธีนี้อาศัยซอฟต์แวร์บีบอัดไฟล์อย่าง 7-Zip หรือ WinRAR ซึ่งเป็นเครื่องมือฟรีหรือเสียเงินเล็กน้อย ขั้นตอนเริ่มจากการคลิกขวาที่โฟลเดอร์ที่ต้องการป้องกัน เลือกส่งไปยังโฟลเดอร์บีบอัด (zipped folder) ถ้าใช้ Windows แบบพื้นฐานจะได้ไฟล์ zip ที่ไม่มีรหัสผ่าน แต่เพื่อความปลอดภัยควรใช้โปรแกรมบีบอัดที่มีฟังก์ชันตั้งรหัสผ่าน เช่น 7-Zip หรือ WinRAR จากนั้นคลิกขวาที่โฟลเดอร์อีกครั้ง เลือกเพิ่มไปยังแอร์ไคฟ์ (Add to archive) ในหน้าต่างที่เปิดขึ้นมา ให้มองหาช่องใส่รหัสผ่านและยืนยันรหัสผ่านอีกครั้ง ควรเลือกตัวเลือกเข้ารหัสชื่อไฟล์ (Encrypt file names) ด้วยเพื่อไม่ให้คนอื่นเห็นชื่อไฟล์ภายในก่อนแตกไฟล์ หลังจากนั้นกดตกลง คุณจะได้ไฟล์ .7z หรือ .rar ที่มีรหัสผ่าน จากนั้นอย่าลืมลบโฟลเดอร์ต้นฉบับทิ้งทันที เพราะไฟล์ต้นฉบับที่ไม่ได้ป้องกันจะยังคงอยู่ในเครื่อง การลบให้แน่ใจว่าไปที่ถังขยะแล้วลบออกอีกครั้ง หรือใช้โปรแกรมลบไฟล์แบบถาวร

ข้อดีของวิธีนี้คือ คุณสามารถตั้งรหัสผ่านที่แตกต่างกันในแต่ละโฟลเดอร์ ไม่ขึ้นอยู่กับรหัสผ่านบัญชีผู้ใช้ของ Windows สามารถส่งไฟล์ที่บีบอัดพร้อมรหัสผ่านให้ผู้อื่นทางอีเมลหรือคลาวด์ได้อย่างปลอดภัย และรองรับการเข้ารหัสแบบ AES-256 ซึ่งเป็นมาตรฐานที่แข็งแกร่ง ข้อควรระวังคือหากลืมรหัสผ่านจะไม่สามารถกู้คืนได้ ควรจดบันทึกไว้ในที่ปลอดภัย หรือใช้ตัวจัดการรหัสผ่าน

ตามคำแนะนำจาก Avast และ Teletutoriales วิธีนี้เป็นวิธีที่แนะนำมากที่สุดสำหรับผู้ใช้ทั่วไปเพราะใช้งานง่ายและมีความปลอดภัยสูง คุณสามารถดาวน์โหลด 7-Zip ได้ฟรีที่เว็บไซต์ทางการ 7-zip.org และ WinRAR ที่ win-rar.com ซึ่งมีเวอร์ชันทดลองใช้ฟรี

วิธีที่ 2: การเข้ารหัสเนื้อหาภายใน Windows (Encrypting File System)

Windows มีเครื่องมือที่เรียกว่า Encrypting File System หรือ EFS ซึ่งช่วยเข้ารหัสโฟลเดอร์หรือไฟล์ที่เลือกโดยตรง โดยเชื่อมโยงกับบัญชีผู้ใช้ที่คุณล็อกอินอยู่ ขั้นตอนเริ่มจากคลิกขวาที่โฟลเดอร์ เลือกคุณสมบัติ (Properties) คลิกที่ปุ่มขั้นสูง (Advanced) ในหน้าต่างคุณสมบัติขั้นสูง ให้ทำเครื่องหมายที่ช่อง "เข้ารหัสเนื้อหาเพื่อปกป้องข้อมูล" (Encrypt contents to secure data) แล้วกดตกลง จากนั้นกดใช้ (Apply) ระบบจะถามว่าต้องการใช้กับโฟลเดอร์นี้เท่านั้นหรือรวมถึงโฟลเดอร์ย่อยและไฟล์ทั้งหมด ให้เลือกตามต้องการ หลังจากนั้นไฟล์ในโฟลเดอร์นั้นจะถูกเข้ารหัสด้วยใบรับรองที่ผูกกับบัญชีผู้ใช้ของคุณ

ข้อดีของวิธีนี้คือไม่ต้องติดตั้งซอฟต์แวร์เพิ่มเติม เพราะเป็นฟังก์ชันในตัวของ Windows Pro, Enterprise และ Education (Windows Home ไม่รองรับ) และการทำงานจะโปร่งใส เมื่อคุณล็อกอินด้วยบัญชีผู้ใช้เดิม ไฟล์จะสามารถเปิดได้ตามปกติโดยไม่ต้องกรอกรหัสผ่านทุกครั้ง ข้อเสียที่สำคัญคือคุณไม่สามารถตั้งรหัสผ่านแยกต่างหากสำหรับโฟลเดอร์นั้นได้ ความปลอดภัยขึ้นอยู่กับรหัสผ่านบัญชีผู้ใช้ Windows ของคุณเท่านั้น หากมีคนเข้าถึงเครื่องด้วยบัญชีผู้ใช้อื่นหรือถ้าคุณสูญเสียสิทธิ์เข้าถึงบัญชีนั้น ไฟล์จะไม่สามารถเปิดได้แม้แต่คุณเองก็ตาม นอกจากนี้การสำรองข้อมูลใบรับรอง EFS เป็นสิ่งจำเป็น หากคุณฟอร์แมตเครื่องหรือเปลี่ยนฮาร์ดแวร์โดยไม่ได้สำรองใบรับรองไว้ ข้อมูลจะสูญหายถาวร

จากข้อมูลของ Microsoft Learn วิธีนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการปกป้องข้อมูลภายในเครื่องจากผู้ใช้คนอื่นในคอมพิวเตอร์เครื่องเดียวกัน แต่ไม่เหมาะสำหรับการแชร์ไฟล์หรือป้องกันในกรณีที่เครื่องถูกขโมย เพราะหากแฮกเกอร์สามารถล็อกอินเข้าบัญชีผู้ใช้ของคุณได้ ไฟล์ก็จะถูกล็อกออกโดยอัตโนมัติ

ตารางเปรียบเทียบสองวิธีหลัก

ซอฟต์แวร์บุคคลที่สามที่แนะนำสำหรับผู้ใช้ภาษาโปรตุเกส

นอกจากสองวิธีหลักแล้ว ยังมีเครื่องมืออื่น ๆ ที่ออกแบบมาเพื่อตั้งรหัสผ่านให้โฟลเดอร์โดยเฉพาะ โดยเฉพาะผู้ใช้ที่ต้องการความสะดวกหรือมีโฟลเดอร์จำนวนมาก นี่คือรายการซอฟต์แวร์ยอดนิยมที่รองรับภาษาโปรตุเกสและมีฟีเจอร์ครบครัน

• 7-Zip (ฟรี) ซอฟต์แวร์บีบอัดและเข้ารหัสแบบโอเพนซอร์ส รองรับ AES-256 ใช้งานง่าย มีส่วนติดต่อภาษาโปรตุเกส ดาวน์โหลดได้ที่ 7-zip.org
• WinRAR (เสียเงิน แต่ทดลองใช้ฟรี 40 วัน) รองรับ RAR และ ZIP มีฟังก์ชันเข้ารหัสชื่อไฟล์และการกู้คืนข้อมูลบางส่วน
• Folder Lock (เสียเงิน) โปรแกรมเฉพาะสำหรับล็อกโฟลเดอร์ มีฟีเจอร์ซ่อนไฟล์และทำลายไฟล์อย่างถาวร
• VeraCrypt (ฟรี) เหมาะสำหรับผู้ใช้ขั้นสูง สร้างไดรฟ์เสมือนที่เข้ารหัสทั้งตัว สามารถเมานต์แล้วใช้เหมือนโฟลเดอร์ปกติ
• AxCrypt (ฟรีสำหรับพื้นฐาน) เน้นความง่ายในการเข้ารหัสไฟล์แต่ละไฟล์ มีระบบจัดการรหัสผ่านในตัว

สำหรับผู้ใช้ที่ต้องการความสะดวกสูงสุดและใช้งานบนระบบปฏิบัติการต่าง ๆ เช่น Windows, macOS หรือ Linux แนะนำให้ลองใช้ VeraCrypt เพราะรองรับหลายแพลตฟอร์มและมีความปลอดภัยระดับสูง

ข้อควรระวังและคำแนะนำเพิ่มเติม

การตั้งรหัสผ่านให้โฟลเดอร์เป็นเพียงชั้นความปลอดภัยหนึ่งเท่านั้น ไม่ว่าจะเลือกวิธีใด ควรปฏิบัติดังนี้

ประการแรก ควรเลือกรหัสผ่านที่แข็งแกร่ง ประกอบด้วยตัวอักษรพิมพ์ใหญ่ พิมพ์เล็ก ตัวเลข และสัญลักษณ์ ยาวอย่างน้อย 8-12 ตัว ไม่ใช้ข้อมูลส่วนตัวที่เดาได้ง่าย เช่น วันเกิดหรือชื่อสัตว์เลี้ยง

ประการที่สอง อย่าลืมสำรองข้อมูลสำคัญเสมอ หากคุณเข้ารหัสโฟลเดอร์และลบต้นฉบับ คุณอาจสูญเสียข้อมูลหากฮาร์ดไดรฟ์เสียหายหรือเกิดข้อผิดพลาด ควรสำรองไฟล์ที่เข้ารหัสไว้ในคลาวด์หรือฮาร์ดไดรฟ์ภายนอก โดยยังคงรหัสผ่านไว้

ประการที่สาม สำหรับผู้ใช้ Windows 11 Home ที่ไม่มี EFS การใช้ 7-Zip หรือ WinRAR เป็นทางเลือกเดียวที่ทำได้ทันที โดยไม่ต้องอัปเกรดระบบปฏิบัติการ

สุดท้าย การใช้ซอฟต์แวร์บุคคลที่สามควรดาวน์โหลดจากเว็บไซต์ทางการเท่านั้น เพื่อหลีกเลี่ยงมัลแวร์ที่ปลอมตัวมาเป็นโปรแกรมล็อกโฟลเดอร์

สรุป

การตั้งรหัสผ่านให้โฟลเดอร์ในคอมพิวเตอร์สามารถทำได้หลายวิธี แต่วิธีที่แนะนำมากที่สุดคือการสร้างไฟล์บีบอัดแบบมีรหัสผ่านด้วย 7-Zip หรือ WinRAR เพราะให้ความปลอดภัยสูง ตั้งรหัสผ่านแยกได้ และสะดวกในการแชร์ ส่วนวิธีเข้ารหัส EFS ของ Windows ก็มีประโยชน์สำหรับผู้ใช้ที่ไม่ต้องการติดตั้งซอฟต์แวร์เพิ่ม แต่มีข้อจำกัดเรื่องการกู้คืนและการแชร์ ผู้ใช้ควรเลือกวิธีที่เหมาะสมกับความต้องการของตนเอง และหมั่นสำรองข้อมูลอย่างสม่ำเสมอ

เอกสารอ้างอิง

ข้อมูลและแหล่งที่มาที่ใช้ในการเขียนบทความนี้มาจากเว็บไซต์ดังต่อไปนี้: Avast (2024). How to password protect a folder in Windows. สืบค้นจาก avast.com; Teletutoriales (2023). Como poner contrasena a una carpeta en Windows. สืบค้นจาก teletutoriales.com; Microsoft Learn (2024). Como poner contrasena a uma carpeta Windows 11. สืบค้นจาก learn.microsoft.com; Nordpass (2023). How to password protect folder. สืบค้นจาก nordpass.com; และเว็บไซต์ทางการของ 7-Zip และ WinRAR