Wat is REDESIM en waarom is het belangrijk voor ondernemers in Brazilië?
Het starten van een bedrijf in Brazilië stond lange tijd bekend als een bureaucratisch en tijdrovend proces. Ondernemers moesten langs meerdere loketten, documenten meerdere keren indienen en weken tot maanden wachten voordat hun onderneming officieel geregistreerd was. Sinds de invoering van REDESIM is dit aanzienlijk veranderd. REDESIM staat voor Rede Nacional para a Simplificação do Registro e da Legalização de Empresas e Negócios, oftewel het nationale netwerk voor de vereenvoudiging van bedrijfsregistratie en legalisatie.
Dit systeem is een federaal publiek netwerk dat de samenwerking bundelt tussen de federale overheid, de 26 deelstaten en het Federaal District, en meer dan 3000 gemeenten. Het doel is om alle stappen voor het registreren, wijzigen en opheffen van bedrijven te standaardiseren en te vereenvoudigen via een enkel digitaal portaal. Voor ondernemers betekent dit dat ze niet langer fysiek langs verschillende instanties hoeven, maar dat de gegevens digitaal worden uitgewisseld tussen de betrokken overheidsdiensten.
De juridische basis van REDESIM
REDESIM is niet zomaar een tijdelijk project, maar stevig verankerd in de Braziliaanse wetgeving. De wettelijke basis werd gelegd met de federale wet nr. 11.598 van 3 december 2007. Deze wet creëerde het juridische kader voor de vereenvoudiging van bedrijfsregistratie en -legalisatie. Vervolgens werd het systeem verder gereguleerd en verfijnd door middel van Decreet nr. 8.001 uit 2013, waarin de werking en verantwoordelijkheden van het netwerk nauwkeurig werden omschreven.
Deze wet- en regelgeving zorgt ervoor dat alle overheidslagen verplicht zijn om samen te werken en gegevens te delen. Het voorkomt dat gemeenten of deelstaten eigen, afwijkende procedures kunnen blijven hanteren. De wet schrijft voor dat de Registro de Empresas (bedrijvenregister) en de CNPJ-inschrijving bij de federale belastingdienst, evenals de gemeentelijke en staatsvergunningen, via een geïntegreerd systeem moeten verlopen.
Wat zijn de belangrijkste doelen van REDESIM?
Het systeem is ontworpen met een aantal duidelijke doelstellingen die allemaal gericht zijn op het verbeteren van het ondernemingsklimaat. De belangrijkste doelen zijn:
- Het versnellen en vereenvoudigen van de procedures voor bedrijfsregistratie, wijziging en opheffing.
- Het verminderen van de tijd en kosten die gemoeid zijn met legalisatie, zodat ondernemers sneller kunnen starten.
- Het minimaliseren van bureaucratische rompslomp door dubbele gegevensverwerking te voorkomen.
- Het verhogen van de transparantie rondom vergunningsprocedures en regelgeving.
- Het realiseren van een uniforme en gestandaardiseerde dienstverlening in alle regios van Brazilië.
Deze doelen zijn niet vrijblijvend. De overheid monitort actief de voortgang en publiceert regelmatig rapportages over de prestaties van het netwerk.
Hoe werkt REDESIM in de praktijk?
De werking van REDESIM is gebaseerd op volledige digitale integratie tussen de betrokken instanties. Dit zijn onder meer de Receita Federal (federale belastingdienst), de Juntas Comerciais (handelsregisters in elke deelstaat), de Prefeituras (gemeenten), de Sefaz (staatsbelastingdiensten), de Vigilancia Sanitaria (gezondheidstoezicht) en het Corpo de Bombeiros (brandweer). Deze instanties communiceren via een geautomatiseerd systeem met elkaar.
Wanneer een ondernemer een bedrijf wil registreren, vult hij een enkel online formulier in via het portaal van REDESIM. Dit formulier bevat alle benodigde gegevens voor de CNPJ-registratie, de inschrijving bij de handelsregister en de gemeentelijke vergunningen. Het systeem verspreidt deze gegevens automatisch naar de relevante instanties. Zo hoeft de ondernemer niet meer bij elke instantie apart dezelfde informatie aan te leveren, wat vroeger wel het geval was.
Het systeem werkt met risicoclassificatie. Voor bedrijven met een laag risico, zoals een administratiekantoor of online dienstverlening, kan de registratie vaak binnen enkele dagen worden afgerond, soms zelfs binnen 24 uur. Voor bedrijven met een hoger risico, zoals een restaurant of een fabriek, zijn extra inspecties nodig, maar ook die verlopen nu veel gestroomlijnder door de digitale samenwerking.
Welke resultaten heeft REDESIM behaald?
De impact van REDESIM op het Braziliaanse ondernemingsklimaat is aanzienlijk. Uit de officiële gegevens blijkt dat de gemiddelde tijd om een bedrijf te openen is gedaald van ongeveer 8 dagen in 2017 naar circa 5 dagen in 2018. Deze daling zet zich verder door, mede dankzij toenemende integratie en digitalisering. Opvallend is dat meer dan de helft van de bedrijven met een laag risico nu binnen 3 dagen operationeel kan zijn.
Dit succes heeft ook internationale erkenning opgeleverd. Brazilië steeg in 2018 maar liefst 16 plaatsen op de Doing Business-index van de Wereldbank. Dit was de beste prestatie van het land sinds de index werd bijgehouden. De vereenvoudiging van bedrijfsregistratie speelde hierin een hoofdrol. Het land liet hiermee zien dat structurele hervormingen in de overheid daadwerkelijk het verschil kunnen maken voor het bedrijfsleven.
| Indicator | Voor REDESIM (2017) | Na REDESIM (2018) | Huidig niveau |
|---|---|---|---|
| Gemiddelde openingstijd | 8,1 dagen | 5,3 dagen | Minder dan 5 dagen |
| Laagrisicobedrijven binnen 3 dagen | Ongeveer 30% | Ongeveer 50% | Meer dan 65% |
| Positie in Doing Business-index | 125e plaats | 109e plaats | Verbetering blijft zichtbaar |
| Gemeenten aangesloten | Minder dan 1.500 | Meer dan 2.500 | Meer dan 3.000 |
Integratie van overheden en diensten
Een van de grootste successen van REDESIM is de mate waarin het systeem erin is geslaagd om verschillende overheidslagen met elkaar te verbinden. Alle 26 deelstaten en het Federaal District hebben inmiddels hun eigen regionale portalen die naadloos aansluiten op het federale systeem. Ook zijn er op dit moment meer dan 3.000 gemeenten aangesloten, wat neerkomt op ongeveer 85 procent van alle actieve rechtspersonen in het land.
De integratie betekent dat gegevens over bedrijfsregistratie, fiscale inschrijvingen en vergunningen automatisch worden gedeeld. Een ondernemer die in Sao Paulo een bedrijf start, hoeft niet apart een CNPJ aan te vragen en daarna nog een gemeentelijke vergunning. Het systeem zorgt ervoor dat beide processen gelijktijdig en in samenhang worden behandeld. Dit voorkomt dubbele controles en versnelt de procedure aanzienlijk.
Bovendien is het systeem zo opgezet dat ook de Vigilancia Sanitaria en het Corpo de Bombeiros geïntegreerd zijn. Voor bedrijven die onder hun toezicht vallen, wordt de vergunningsprocedure eveneens via hetzelfde portaal afgehandeld. Dit betekent dat ondernemers niet meer zelf achter elke instantie aan hoeven te gaan, maar dat de overheid onderling de benodigde gegevens uitwisselt.
Een belangrijk aspect van de integratie is dat deze niet alleen geldt voor nieuwe bedrijven, maar ook voor wijzigingen en opheffingen. Wanneer een ondernemer zijn bedrijfsgegevens wil aanpassen of het bedrijf wil beëindigen, volstaat een enkele melding. Het systeem zorgt ervoor dat alle betrokken instanties hiervan op de hoogte worden gesteld, inclusief de belastingdienst, de handelsregister en de gemeente.
Praktische stappen voor ondernemers
Voor wie een bedrijf wil starten in Brazilië, is het proces via REDESIM relatief eenvoudig geworden. De eerste stap is het invullen van een online vragenlijst die bepaalt welke vergunningen nodig zijn. Deze vragenlijst is beschikbaar via het nationale portaal of via het regionale portaal van de betreffende deelstaat.
Na het invullen van de vragenlijst genereert het systeem een protocolnummer en stuurt het de gegevens naar de betrokken instanties. De ondernemer krijgt vervolgens een overzicht van de benodigde documenten en de verwachte doorlooptijd. In veel gevallen, vooral bij laagrisicobedrijven, wordt de CNPJ binnen enkele dagen afgegeven.
Het systeem biedt ook de mogelijkheid om de status van de aanvraag online te volgen. Ondernemers kunnen zien waar hun dossier zich bevindt en welke instanties het al hebben goedgekeurd. Als er aanvullende informatie nodig is, ontvangt de ondernemer hiervan bericht via het portaal.
Voor wie meer wil weten over de specifieke procedures per gemeente, is er uitgebreide informatie beschikbaar op de website van het Ministerie van Economie. Ook biedt het portaal van REDESIM een helpdesk en veelgestelde vragen. Het is aan te raden om voor de start van een bedrijf eerst de mogelijkheden te verkennen via de officiele REDESIM-pagina, waar alle actuele informatie te vinden is.
De rol van REDESIM in de economische ontwikkeling
De vereenvoudiging van bedrijfsregistratie heeft directe gevolgen voor de economische ontwikkeling van Brazilië. Ondernemers kunnen sneller starten, wat leidt tot meer werkgelegenheid en innovatie. Bovendien wordt de informele economie teruggedrongen, omdat het voor kleine ondernemers aantrekkelijker wordt om zich officieel te registreren.
Uit onderzoek blijkt dat landen met efficiënte registratieprocedures gemiddeld een hoger aantal startende bedrijven hebben. Brazilië loopt met REDESIM voorop in Latijns-Amerika op het gebied van digitalisering van overheidsdiensten voor het bedrijfsleven. Het systeem dient dan ook als voorbeeld voor andere landen die hun bureaucratie willen verminderen.
De integratie van REDESIM met andere overheidsdiensten, zoals de fiscale en sociale zekerheid, zorgt ervoor dat ondernemers niet alleen sneller kunnen starten, maar ook makkelijker kunnen voldoen aan hun fiscale verplichtingen. Het systeem is zo ontworpen dat gegevens maar een keer worden vastgelegd en vervolgens voor meerdere doeleinden kunnen worden gebruikt. Dit vermindert de administratieve lasten voor zowel ondernemers als overheid.
De drempelverlaging om een bedrijf te starten is vooral gunstig voor start-ups en kleine ondernemers, die vaak beperkte tijd en middelen hebben om bureaucratische procedures te doorlopen. Door het proces te vereenvoudigen, stimuleert de overheid het ondernemerschap en draagt het bij aan een dynamischere economie. De resultaten van REDESIM laten zien dat structurele hervormingen in de overheid daadwerkelijk een verschil kunnen maken voor het bedrijfsleven.
Toekomstige ontwikkelingen en uitbreiding
De overheid werkt continu aan verdere uitbreiding en verbetering van REDESIM. Er worden onderzoeken gedaan naar nieuwe manieren om de dienstverlening te verbeteren, zoals het gebruik van kunstmatige intelligentie voor de beoordeling van aanvragen en het verder automatiseren van vergunningsprocessen. Ook wordt gekeken naar de integratie van REDESIM met andere initiatieven, zoals het Brasil Mais Produtivo-programma.
Een belangrijke stap is de aansluiting van meer gemeenten, vooral in afgelegen gebieden. Momenteel zijn de meeste gemeenten in het zuiden en zuidoosten aangesloten, maar in het noorden en noordoosten valt nog winst te behalen. De overheid biedt ondersteuning aan gemeenten die nog niet zijn aangesloten, zodat ook zij kunnen profiteren van de voordelen van het systeem.
Daarnaast wordt gewerkt aan de integratie van REDESIM met internationale systemen, zodat buitenlandse investeerders makkelijker een bedrijf kunnen starten in Brazilië. Dit sluit aan bij de bredere strategie om het land aantrekkelijker te maken voor buitenlandse directe investeringen. Het verminderen van bureaucratie is een van de belangrijkste pijlers van dit beleid.
Voor wie meer wil weten over de specifieke regelgeving rondom REDESIM en de wettelijke vereisten, is het zinvol om de informatie op het archiefportaal van REDESIM te raadplegen. Hier vindt u de volledige wetteksten en decreten.
Referenties
Ministerie van Economie, REDESIM officiele pagina, geraadpleegd via https://www.gov.br/empresas-e-negocios/pt-br/redesim.
Archiefportaal REDESIM, informatie over wetgeving en achtergrond, geraadpleegd via https://antigo.redesim.gov.br/clientes/portalredesim/portalredesim/copy_of_conheca-a-redesim.
Ministerie van Economie, hulppagina over REDESIM, geraadpleegd via https://www.gov.br/empresas-e-negocios/pt-br/redesim/ajuda/sobre-a-redesim.
Overheidsportaal van Parana, informatie over REDESIM-integratie, geraadpleegd via https://www.fazenda.pr.gov.br/servicos/Empresa/Cadastro-de-Contribuintes-do-ICMS/Conhecer-a-Redesim-ZVNkaere.
